Przejdź do głównej treści

Muzeum Narodowe w Poznaniu

Close
A A A
Aktualności

WAKACYJNE ZWIĄZKI

Jak to się stało i kto za tym stoi, że sztukę podzielono na wysoką – malarstwo i rzeźba i użytkową? Nie będziemy o tym rozmyślać w wakacyjne, letnie dni, bo dla nas taki podział sztuki jest SZTUCZNY. Pokażemy po prostu, jak ciekawe związki powstają ze spotkania obrazów z Galerii Malarstwa i Rzeźby Muzeum Narodowego w Poznaniu z przedmiotami eksponowanymi w Muzeum Sztuk Użytkowych – oddziale MNP. Dzięki temu znane obiekty pozwalają się sobą na nowo zauroczyć. Wybór jest subiektywny i nieobiektywny, ale może zainspiruje do odwiedzin obu miejsc i odnalezienia innych, ciekawych połączeń.

Zapraszamy na pierwszą odsłonę cyklu: JUST DANCE

Władysław Roguski, Dancing, 1922

Obraz Dancing Władysława Roguskiego w doskonały sposób pokazuje szalone lata 20. i 30. ubiegłego wieku. Widzimy mężczyzn i kobiety siedzących przy kawiarnianym stoliku, tańczące pary i grającą w tle orkiestrę. Wszyscy ubrani są w charakterystyczne dla epoki stroje; głowy pań zdobi niezwykle modna wówczas fryzura „bob”, wymyślona przez polskiego fryzjera mieszkającego w Paryżu – Antoniego Cierplikowskiego (Antoine). Europę fascynuje orientalizm i egzotyka (popularne są występy czarnoskórej Josephine Baker), wśród muzyki króluje jazz, tańczy się charlestona. Każdy chce odreagować koszmar I wojny światowej.

Dla Polski to czas odbudowy po okresie zaborów. Sztuka, której funkcję do tej pory determinowała sytuacja polityczna, teraz uzyskuje autonomię. W dziełach widać wpływy nowych prądów i kierunków: kubizmu, futuryzmu, ekspresjonizmu czy konstruktywizmu, do których polscy artyści podchodzą w sposób swobodny i twórczy. Chcą także stworzyć styl narodowy, na miarę nowego państwa. Łączą doświadczenia formalne wypracowane przez awangardę ze sztuką ludową, wykorzystując m.in. elementy góralskie. Ten mariaż, niespotykany w sztuce zachodniej, doceniono podczas Międzynarodowej Wystawy Sztuki Dekoracyjnej i Przemysłu Współczesnego w Paryżu w 1925 roku, na której polscy artyści odnieśli ogromny sukces (Nagrody Grand Prix otrzymali m.in.: Zofia Stryjeńska (aż 4), Jan Szczepkowski, Zygmunt Kamiński).

Większość twórców okresu międzywojnia zrzeszona była w grupie Formistów, a potem „Rytmu”. Do nich należał też Władysław Roguski.

W Dancingu widoczne są wpływy nowoczesnej sztuki europejskiej. Przewaga form geometrycznych, rozczłonkowanie bryły, syntetyczność i spłaszczenie planów odsyłają nas w stronę kubizmu. Podwieszony pod sufitem stroboskop potęguje wrażenie poklatkowości i multiplikacji elementów, charakterystyczne dla futuryzmu. Użycie mocnych, kontrastowych kolorów może przypominać malarstwo fowistów, z którego chętnie czerpali Formiści.

Wszystkie cechy formalne dzieła oraz jego tematyka przenoszą nas w atmosferę nocnych klubów lat 20-tych. XX wieku.

Suknia, tzw. koszulka  charlestonowa, Polska, ok. 1927

Wisząc na muzealnym manekinie, wygląda dość niepozornie… Przyciąga srebrzystymi nićmi, błyszczącymi w świetle na wspomnienie niegdysiejszych zabaw tanecznych. Jak zjawiskowo musiała migotać w szybkim charlestonie na dancingu! – takim jak w obrazie Roguskiego!
Oto przed nami suknia powstała w końcu lat 20. XX.

Uszyto ją w dość prosty sposób. Tiulowe koronki z elementami rozbielonej pastelowej zieleni obficie przetykane metalowymi srebrnymi nićmi naszyto na delikatną jasnozieloną podszewkę. Powstała w ten sposób lekka, zwiewna sukienka – idealna do pełnego ekspresji tańca! W ruchu dało się zauważyć jej asymetryczność – dłuższy z prawej strony tren zestawiony z ukośnie wszytymi koronkami.

Gdy do „Wielkiej wojny” dołączyły Stany Zjednoczone, poza bronią i zaopatrzeniem na stary kontynent dotarły nowe, jazzowe dźwięki. Wraz z muzyką, nieco później, przyszła nowa moda, nie było już mowy do powrotu gorsetów i turniur. I choć nieco dziki taniec oraz takie jak ta, odważna i kusa sukienka, narodziły się w gangsterskim „półświatku”, przebojem zdobyły najwytworniejsze sale balowe Europy, spragnione świeżości i swobody.

 

Fokstrot
Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

pocałunki z florydy
angielskie imiona
pod gwiaździstą banderą
murzyn w banjo bije
tańczymy czy pan chwycił mnie nagle w ramiona 
tańczymy
czy rzuciłam się panu na szyję

źródło: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/pawlikowska-jasnorzewska-fokstrot.html

Kadr z niemieckiego serialu kryminalnego Babylon Berlin, ukazujący nocny lokal w stolicy Niemiec pod koniec lat 20. XX wieku

Modny i niezbędny przed dancingiem zestaw toaletowy.
Dwa flakony na perfumy z korkiem, flakon z rozpylaczem, korytko na grzebienie, korytko na mydło wykonane w Hutach Szklanych  
Juliusz Stolle Niemen S.A., Brzozówka pod Lidą, Polska, ok. 1938 r.

Kilim ze sceną Zwiastowania wykonany wg projektu Władysław Roguski,
Poznań, 1929 r. tkała Helena Czerniak  MNP Rw 868

 

Autorzy: Katarzyna Grabowska Galeria Malarstwa i Rzeźby MNP i Michał Błaszczyński Muzeum Sztuk Użytkowych – oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu