Wystawa „Jan Lenica. Maestro z Polski. Plakat, Animacja, Ilustracja, Teatr” w Ginza Graphic Gallery w Tokio

Plakat z napisem na środku: Jan Lenica. W tle ustawione w dwóch kolumnach pomniejszone plakaty

Wystawa „Jan Lenica. Maestro z Polski. Plakat, Animacja, Ilustracja, Teatr”

12.02.-26.03.2026 r.

Miejsce: Ginza Graphic Gallery, Tokio

DNP Ginza Building 1F, B1F
7-2, Ginza 7-chome, Chuo-ku, Tokyo 104-0061

Kuratorka: Anna Grabowska-Konwent

Współorganizator: Muzeum Narodowe w Poznaniu

_{Plakat do wystawy „Jan Lenica. Maestro z Polski. Plakat, Animacja, Ilustracja, Teatr” autorstwa japońskiego projektanta Yoshihisa Shirai.}

412. wystawa w Ginza Graphic Gallery w Tokio…

… to monograficzna i retrospektywna wystawa prac Jana Lenicy z kolekcji Muzeum Narodowego w Poznaniu. Wpisuje się w bogaty program wystawienniczy galerii, która realizuje go sukcesywnie od 40 lat, prezentując prace współczesnych grafików oraz przygotowując monograficzne wystawy nieżyjących twórców, wybitnych osobowości w dziedzinie projektowania z całego świata.

Poprzednia prezentacja prac Jana Lenicy w Tokio miała miejsce w 1965 roku w ramach wystawy zbiorowej poświęconej projektowaniu graficznemu „Persona” w Matsuya Ginza. Polski artysta został wybrany do udziału w wystawie przez wybitnego japońskiego grafika Ikko Tanakę, odpowiedzialnego za dobór artystów i znalazł się wówczas w grupie 16 najlepszych światowych projektantów.

Jasne pomieszczenie z białym blacie. Po lewej stronie stoki kobieta i podtrzymuje kolorową kartę.

Dwie ręce ubrane w niebieskich rękawiczkach podtrzymające na blacie dużą kartę z czarnym nadrukiem.

Jasny stół. Na stole leży kolorowa karta. Dłoń po lewej stronie podtrzymuje papier ochronny.

Jasny stół. Na stole leżą kolorowe wydruki.

_{Prace Jana Lenicy ze zbiorów Muzeum Narodowego w Poznaniu pakowane na podróż do Japonii, na tokijską wystawę w Ginza Graphic Gallery „Jan Lenica. Maestro z Polski. Plakat, Animacja, Ilustracja, Teatr”, fot. MNP.}

Kliknij tutaj, aby zmienić ten tekst

Maestro Lenica

Autor plakatów i grafik, reżyser filmów animowanych, rysownik, scenograf i ilustrator. Urodził się 4 stycznia 1928 r. w Poznaniu. W 1947 r. rozpoczął naukę w średniej szkole muzycznej, a następnie studiował architekturę na Politechnice Warszawskiej, którą ukończył w 1952 r.

Od 1945 r. Lenica publikował rysunki satyryczne w prasie polskiej („Szpilki”, Odrodzenie”). Od 1950 r. projektował plakaty, przede wszystkim filmowe i teatralne. Ilustrował również książki, pisał eseje, między innymi z zakresu teorii plakatu. Projektował również małe formy graficzne, takie jak znaczki pocztowe oraz logotypy.

Czarno-białe zdjęcie przedstawiające Jana Lenice ubranego w sweter. Grzywka mężczyzny jest zaczesana na prawą stronę.

_{Fotograf nieznany, „Jan Lenica”, lata 60. XX w. (?), fotografia czarno-biała, nr inw. MNP Dep 3778.}

W latach 1954-1956 był asystentem Henryka Tomaszewskiego w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. W 1957 r. zaczął tworzyć filmy animowane, początkowo w Polsce wspólnie z Walerianem Borowczykiem, a następnie we Francji, Niemczech i USA („Labirynt”, „Pan Głowa”, „A”, „Adam 2”, „Król Ubu”). Po sukcesie ich wspólnego filmu „Dom” w konkursie filmu eksperymentalnego na Expo ’58 w Brukseli, zamieszkał w Paryżu, nie zrywając jednak kontaktów z Polską.

W 1974 r. wykładał na Uniwersytecie Harvarda w Cambridge w USA. W latach 1979-1985 kierował katedrą filmu animowanego w Kassel. W latach 1986-1994 był profesorem w Hochschule der Künste w Berlinie gdzie mieszkał i zmarł 5 października 2001 r.

Otrzymał wiele nagród w dziedzinie plakatu i filmu animowanego, m.in. Grand Prix na II Międzynarodowej Wystawie Współczesnego Plakatu Filmowego w Wersalu (1961 r.), Grand Prix na Międzynarodowym Festiwalu Filmu Animowanego w Annecy (1963 r.) oraz złoty medal na I Międzynarodowym Biennale Plakatu w Warszawie (1966 r.).

173 prace

Na ekspozycji pojawi się 173 prac Jana Lenicy obejmujących cztery najważniejsze sfery działań artysty: plakat, film animowany, ilustrację oraz scenografię teatralną. Wybrane dzieła z całego okresu twórczości artysty prezentują pełne spektrum jego artystycznych zainteresowań.

Plakaty

Prezentowane będą najważniejsze plakaty powstające od początku pracy artystycznej Jana Lenicy. Spośród 230 plakatów znajdujących się w kolekcji Muzeum Narodowego w Poznaniu na wystawę wybrano 71 prac. Znajdziemy tu zarówno pierwsze plakaty filmowe („Rio Escondido”, „Cena strachu”, „Niebieski ptak”) jak i jedne z ostatnich realizowanych dla Teatru Powszechnego w Warszawie („Makbet”, „Fedra”, „Król Lear”).

Jan Lenica wielokrotnie podkreślał, iż fenomen polskich plakatów przede wszystkim filmowych i teatralnych był związany ze swobodą twórczą, jaka wówczas była udziałem projektantów. W socrealistycznej rzeczywistości filmy i spektakle nie wymagały reklamy, a grafik mógł je dowolnie interpretować.

Plakat z napisem Mozart. Don Giovanni. NA plakacie przedstawiona jest sylwetka ludzka skomponowana z długich czerwonawych pasów przypominających płomienie.

_{Jan Lenica, „Don Giovanni, Mozart”, 1976 r., offset barwny, nr inw. MNP Pl 5789.}

Plakat z napisem na dole: Jan Lenica. Powyżej na zielonym tle namalowane jest czarne krzesło z człekoształtną postacią i motywami roślinnymi.

_{Jan Lenica, „Museum für Kunst und Gewerbe, Hamburg 31.5.-28.7.1991″, 1991 r., offset barwny, nr inw. MNP Pl 10863.}

Plakat z napisem na dole: Alban Berg Wozzeck. Na plakacie przedstawiona jest głowa z centralnie umieszczonymi otwartymi ustami. Cały kompozycja jest wykonana z czerwonawych pasów przypominający wstęgi.

_{Jan Lenica, „Wozzeck, Alban Berg”, 1964 r. (druk 1965 r.), offset barwny, nr inw. MNP Pl 4475.}

Jednym z najważniejszych i najbardziej rozpoznawalnych dzieł artysty jest plakat do opery Albana Berga „Wozzeck” z 1964 r., złożony z falistych form i płynnych linii, które staną się charakterystyczną cechą wielu kolejnych jego prac. Plakat wydrukowano rok później i kilkakrotnie wznawiano, mimo iż sam spektakl został odwołany, a jego premiera odbyła się dwadzieścia lat później. Został nagrodzony Złotym Medalem na pierwszym Międzynarodowym Biennale Plakatu w Warszawie w 1966 r. i uznawany jest za jeden z najważniejszych dzieł w historii polskiej szkoły plakatu.

Rysunek i ilustracja

Rysunek jest techniką, którą rozpoczął swoją artystyczną drogę wykonując od 1947 r. satyryczne rysunki prasowe na zlecenia dla czasopism „Nurt”, „Odrodzenie” i „Szpilki”. Technika ta stała się jego głównym medium, była dla niego sposobem na poznawanie sztuki współczesnej i towarzyszyła mu we wszystkich pozostałych dziedzinach sztuki.

Poza wybranymi rysunkami, na wystawie pokazywany jest wyjątkowy szkicownik Jana Lenicy, w którym rozpoznajemy jego pierwsze poszukiwania i koncepcje związane z projektowaniem plakatów. Za pomocą ołówka szukał właściwej kompozycji, za pomocą farby dobierał najlepiej działające kolory.

Eksponowane są również projekty ilustracji do znanych książek dla dzieci m.in. „Lokomotywa” Juliana Tuwima i późniejsze „Die Maus und der Elefant” Matthiasa Hoppe, czy „Timo der Eisbar” Gerdy Wagener, wykonane techniką malarską za pomocą gwaszu i akwareli.

Lenica

Grafika przedstawiająca mężczyznę w meloniku z przyczepionymi skrzydłami i ogonem. Mężczyzna unosi się w powietrzu ponad dachami.

_{Jan Lenica, „Labirynt (motyw z filmu animowanego)”, ksero ręcznie kolorowane, nr inw. MNP Plg 340.}

Scenografia teatralna

Jan Lenica realizował również zlecenia do wydarzeń teatralnych, dla których projektował najczęściej plakaty, a w wybranych przypadkach również scenografię i kostiumy teatralne.

Na wystawie znajdują się m.in. projekt kurtyny do spektaklu „Lulu” Albana Berga oraz wybrane rysunki przedstawiające kostiumy poszczególnych bohaterów spektaklu „Opera za trzy grosze” Bertolta Brechta oraz „The Fairy Queen” Henry’ego Purcella.

Ekspozycji towarzyszy katalog, kolejny w serii mini książeczek wydawanych do wszystkich wystaw organizowanych w Ginza Graphic Gallery od 1992 roku.

Wernisaż odbędzie się 12 lutego br. W wydarzeniu wezmą udział kuratorka wystawy Anna Grabowska-Konwent, kuratorka Galerii Plakatu i Projektowania Graficznego MNP oraz dr Maria Gołąb, Zastępca Dyrektora MNP ds. Naukowych. Otwarciu ekspozycji towarzyszyć będzie wykład poświęcony twórczości Jana Lenicy, który wygłosi Anna Grabowska-Konwent.

Wszystkich podróżujących po Japonii zachęcamy do obejrzenia wystawy!