Czas podsumowań i planów - Muzeum Narodowe w Poznaniu

Rok 2025 zapisał się w historii muzeum jako czas intensywnego zainteresowania ze strony publiczności. W minionym roku dziewięć muzeów pod szyldem Muzeum Narodowego w Poznaniu odwiedziło łącznie aż 599 529 osób, co stanowi najwyższy wynik frekwencyjny w dziejach instytucji i jednoznacznie potwierdza rosnącą rolę muzeum jako ważnego ośrodka kultury i edukacji.

Te dwanaście miesięcy obfitowało w liczne inicjatywy wystawiennicze, edukacyjne i naukowe. Odwiedzający mogli uczestniczyć w wystawach czasowych, warsztatach, wykładach oraz koncertach, które przyciągały zarówno mieszkańców regionu, jak i gości z całego kraju i zagranicy. Szczególnym zainteresowaniem cieszyły się również programy skierowane do rodzin z dziećmi oraz oferta edukacyjna dla szkół i seniorów.

Poniżej przypominamy najważniejsze przedsięwzięcia, które złożyły się na bogaty program muzeum w 2025 roku oraz przyczyniły się do rekordowego zainteresowania naszą ofertą.

2025 – rok wielkich projektów

12 unikatowych ekspozycji

Wśród nich szczególne miejsce zajmuje wystawa monograficzna „Józef Chełmoński 1849–1914” (7.03-13.07.2025 r.). To wyjątkowe wydarzenie wyróżniało się nie tylko ogromnym rozmachem ekspozycji (zaprezentowano aż 122 obrazy olejne i szkice malarskie, 14 szkicowników oraz 58 prac na papierze), ale także zakresem wieloletnich badań historyczno-artystycznych i prac konserwatorskich, jakie jej towarzyszyły. Realizacja wystawy była możliwa dzięki współpracy trzech najstarszych i największych muzeów narodowych w Polsce: warszawskiego, poznańskiego i krakowskiego. Nic dziwnego więc, że przyciągnęła 124 082 widzów.

Miłośników polskiej sztuki zachwyciła monumentalna wystawa „Ukryte znaczenia. Motyw wnętrz w sztuce polskiej od XIX do XXI wieku” (12.09.2025 r.-18.01.2026 r.), ukazująca ponad 130 dzieł najwybitniejszych polskich artystów. To fascynujący przekrój malarstwa obejmujący przeszło 200 lat, w którym wnętrza odsłaniają wielowymiarowe znaczenia i niezwykłe historie.

Jedną z ciekawszych ekspozycji prezentowanych w głównym gmachu muzeum była wystawa wysokiej klasy dzieł sztuki europejskiej „Skarby z Kijowa. Sztuka europejska z Narodowego Muzeum Sztuki im. Bohdana i Warwary Chanenków” (29.08–14.12.2025 r.). Szczególne zainteresowanie widzów wzbudził również pokaz „Ulec złudzeniu. Badania i konserwacja obrazu „Targ na jarzyny na placu Żelaznej Bramy w Warszawie” (25.09-7.12.2025 r.), prezentujący historię dzieła Józefa Pankiewicza oraz proces prac konserwatorskie nad kopią tego obrazu, należącą do naszej kolekcji.

Jednym z długo wyczekiwanych wydarzeń było otwarcie Muzeum Kultur Świata, wcześniej znanego jako Muzeum Etnograficzne. Po kilku latach gruntownego remontu, 24 października muzeum ponownie otworzyło swoje podwoje. W jego wnętrzach znajdują się dwie ekspozycje stałe: „EXotica?” oraz „Kreacje. Stroje ludowe rysowane na miarę”. W zaledwie kilka tygodni od otwarcia muzeum przyciągnęło rzesze odwiedzających, spragnionych odkrywania fascynujących opowieści o kulturach z całego świata. Jednym z pierwszych wydarzeń zorganizowanych w nowej odsłonie muzeum był Weekend albański, który stał się okazją do bliższego poznania tradycji i kultury tego kraju.

_{Ekspozycja „Józef Chełmoński 1849–1914”, fot. MNP.}_{Ekspozycja „JACEK MALCZEWSKI / LECH MAJEWSKI”, fot. MNP.}_{Ekspozycja „Ukryte znaczenia. Motyw wnętrz w sztuce polskiej od XIX do XXI wieku”, fot. MNP.}_{Ekspozycja „Skarby z Kijowa. Sztuka europejska z Narodowego Muzeum Sztuki im. Bohdana i Warwary Chanenków”, fot. MNP.}_{Ekspozycja „Ulec złudzeniu. Badania i konserwacja obrazu „Targ na jarzyny na placu Żelaznej Bramy w Warszawie”, fot. MNP.}_{Ekspozycja „EXotica” w Muzeum Kultur Świata, fot. MNP.}_{Ekspozycja „Kreacje. Stroje ludowe rysowane na miarę”, fot. MNP.}_{Ekspozycja „Znak Zwycięstwa. Wizerunki Orła Białego ze zbiorów MNP”, fot. MNP.}_{Ekspozycja „Poznańska Boznańska”, fot. MNP.}_{Ekspozycja „50 – ŚMIEŁÓW – MICKIEWICZ – MUZEUM”, fot. MNP.}_{Ekspozycja „Simulacrum. Bogna Rząd”, fot. MNP.}_{Ekspozycja „Moda na papierze. Plakaty ze zbiorów Muzeum Narodowego w Poznaniu”, fot. MNP.}

Swoje miejsce znalazły także współczesne inspiracje artystyczne w modzie – wystawa „Simulacrum. Bogna Rząd” (3.06.2025 r. r.-24.05.2026 r.) w Muzeum Zamku w Gołuchowie łączy historyczne rysunki księżnej Izabeli z Flemingów Czartoryskiej i hrabiny Izabeli z Czartoryskich Działyńskiej z projektami współczesnej projektantki. Podróż w świat mody oferuje także ekspozycja zorganizowana w ramach cyklu „Graphic Concept” „Moda na papierze. Plakaty ze zbiorów Muzeum Narodowego w Poznaniu” (7.11.2025 r.-1.02.2026 r.) w Muzeum Sztuk Użytkowych w Zamku Królewskim w Poznaniu, na której można zobaczyć polskie i japońskie plakaty poświęcone modzie.

Rok ważnych jubileuszy

Nie zabrakło również ekspozycji jubileuszowych. Rok 2025 był czasem wielkich rocznic – obchodziliśmy m.in. Rok Milenium Koronacji Dwóch Pierwszych Królów Polski w Gnieźnie – Bolesława Chrobrego i Mieszka II Lamberta. Z tej okazji w Muzeum Sztuk Użytkowych w Zamku Królewskim w Poznaniu odbył się pokaz „Znak Zwycięstwa. Wizerunki Orła Białego ze zbiorów MNP” (26.06.2025 r.–8.02.2026 r.). Ten sam rok został także poświęcony Oldze Boznańskiej, którą uhonorowaliśmy mini pokazem prac z kolekcji muzealnej „Poznańska Boznańska” (21.11.2025 r.- 1.02.2026 r.). Sporo działo się również poza Poznaniem – Muzeum Adama Mickiewicza w Śmiełowie świętowało 50-lecie istnienia, które uczciło wystawą „50 – ŚMIEŁÓW – MICKIEWICZ – MUZEUM” (21.06.-24.12.2025 r.).

_{Podpisanie porozumienia 7 kwietnia 2025 r. w Wilnie, fot. MNP.}

Współprace

W marcu delegacja MNP udała się do Chin na otwarcie wystawy „Mistrzowie Polskiego Plakatu – Górka, Świerzy i Marszałek”. Podczas wizyty podpisane zostało memorandum o współpracy z Shenzen Art Museum, co otworzyło nowe perspektywy dla wymiany artystycznej i edukacyjnej. Muzeum współorganizowało także wystawę prac Andrzeja Klimowskiego w G Art Muzeum w Fuzhou w Chinach, prezentującej twórczość wciąż aktywnego artysty i promującej polskie osiągnięcia w dziedzinie plakatu i projektowania graficznego. Kolejnym krokiem w rozwoju międzynarodowej współpracy było podpisanie porozumienia z Uniwersytetem Wileńskim, które koncentruje się na badaniach życiorysu i twórczości Adama Mickiewicza.

Współpraca krajowa także nabrała tempa – Muzeum Instrumentów Muzycznych podpisało umowę z Narodowym Instytutem Fryderyka Chopina. W ramach projektu „Polska kultura muzyczna w perspektywie europejskiej – źródła i konteksty”, do 2029 roku zostanie zeskanowanych ponad 170 instrumentów smyczkowych z kolekcji muzeum.

Ubiegły rok przyniósł także wyjątkowe wydarzenia związane z historią regionu. W Muzeum Sztuk Użytkowych w Zamku Królewskim w Poznaniu odbyły się obchody rocznicy wybuchu Powstania Wielkopolskiego, w trakcie których gościliśmy Prezydenta RP. Karola Nawrockiego. Po raz kolejny muzeum było również współorganizatorem „Śpiewanek Powstańczych” na Placu Kolegiackim, które zgromadziły mieszkańców i miłośników historii w atmosferze pamięci i wspólnoty.

_{„Śpiewanki Powstańcze” 2025, fot. Instytut Poznański / Tomasz Zarzycki.}

Projekty naukowe realizowane we współpracy z podmiotami zewnętrznymi

Latem przeprowadzono kolejny sezon prac archeologicznych na Wzgórzu Przemysła. Badania, realizowane na zlecenie MNP przez prof. Artura Różańskiego z Wydziału Archeologii UAM, tym razem obejmowały przestrzeń wewnątrz budynku Muzeum Sztuk Użytkowych. Podczas prac odkryto ślady osadnictwa sprzed budowy zamku oraz fragmenty ceramiki naczyniowej. Znaleziska te pozwalają jeszcze lepiej poznać historię Wzgórza Przemysła i życie jego dawnych mieszkańców.

Kontynuowano także konserwację średniowiecznego posągu Buddy pod kierunkiem japońskiego mistrza Takao Makino, specjalisty w renowacji tego typu obiektów. Prace wchodzą w swoją końcową fazę. Obiekt w ciągu wieków był kilkukrotnie poddawany zmianom. Dlatego konserwatorzy postanowili nie przywracać pierwotnego wyglądu sprzed niemal tysiąca lat, lecz zachować wprowadzone modyfikacje jako świadectwo bogatej historii obiektu. Projekt jest przykładem międzynarodowej współpracy – przyjazd japońskich specjalistów został sfinansowany przez Fundację Sumitomo.

Obiekty odzyskane

W ostatnich miesiącach Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego z sukcesem doprowadziło do odzyskania kilku cennych obiektów należących do polskich zbiorów muzealnych. Do Muzeum Narodowego w Poznaniu wróciły dwa obrazy Michała Gorstkina Wywiórskiego: „Przedwiośnie” oraz „Autoportret w plenerze”, a także flamandzki gobelin „Scena w ogrodzie”. Udało się również odzyskać tzw. szkło gołuchowskie – fragment wczesnochrześcijańskiego rzymskiego naczynia, który znajdował się w Stanach Zjednoczonych. Podczas uroczystości ponownego przekazania zabytków była obecna minister Marta Cienkowska.

_{Flamandzki gobelin „Scena w ogrodzie” z przełomu XVII i XVIII stulecia, fot. MNP.}

_{Fragment antycznego naczynia szklanego z IV w. n.e., fot. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.}

_{Oczyszczona fasada gmachu głównego przy Alejach Marcinkowskiego 9, fot. MNP.}

Inwestycje

Rok 2025 był dla Muzeum Narodowego w Poznaniu istotny pod względem inwestycji i prac konserwatorskich realizowanych w ramach programu FEnIKS – Fundusze Europejskie na Infrastrukturę Klimat i Środowisko. W ramach tego programu realizujemy projekt o nazwie „Muzeum Poznania – rozbudowa, konserwacja, i udostępnienie najcenniejszych zabytków renesansowych miasta”. Całkowity koszt projektu przekracza 88 milionów złotych – jest to największa inwestycja w historii MNP. W ramach tego projektu remontowane są kamienice na Starym Rynku należące do MNP, kamienica przy ul. Klasztornej oraz Ratusz – Muzeum Poznania.

Równolegle rozpoczął się remont elewacji głównego gmachu muzeum przy Alejach Marcinkowskiego 9. Widoczny jest już najbardziej spektakularny efekt prac – czyli jego oczyszczona fasada. Prace będą kontynuowane również w 2026 roku.

Od 1 czerwca 2025 roku Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Muzeum Narodowe w Kielcach, Muzeum Narodowe w Lublinie, Muzeum Narodowe w Poznaniu oraz Muzeum Zamkowe w Malborku wspólnie realizują projekt „www.muzeach 2.0”. Działania potrwają do 31 maja 2028 roku. Celem przedsięwzięcia jest udostępnienie cyfrowych zbiorów w jednym miejscu, dzielenie się wiedzą o dziedzictwie kulturowym w sposób prosty i zrozumiały oraz umożliwienie kreatywnego i naukowego wykorzystania zasobów. Informacje o zabytkach publikowane są na wspólnej stronie – www.wmuzeach.pl.

Patrzymy w przyszłość

Dziękujemy wszystkim, którzy w 2025 roku odwiedzali muzeum oraz jego dziewięć oddziałów. Państwa obecność, wsparcie i zainteresowanie naszą działalnością współtworzyły życie instytucji i przyczyniły się do tego wyjątkowego sukcesu. Już dziś zapraszamy do udziału w kolejnych wystawach i wydarzeniach, które przygotowujemy na nadchodzący sezon.

Nowe intrygujące wystawy

W 2026 roku Muzeum Narodowe w Poznaniu zrealizuje szereg ważnych projektów wystawienniczych o zasięgu międzynarodowym i ogólnopolskim.

Jednym z nich będzie wystawa Jana Lenicy w Ginza Graphic Gallery w Tokio (12.02-26.03.2026 r.), współorganizowana przez MNP. Jako depozytariusz spuścizny jednego z najważniejszych twórców Polskiej Szkoły Plakatu, prezentujemy dorobek artysty w miejscu, które od lat kształtuje refleksję nad sztuką plakatu. Twórczość Lenicy cieszy się w Japonii wyjątkowym zainteresowaniem, co czyni ten projekt szczególnie istotnym.

Na wiosnę planujemy także intensywną akcję promocyjną Galerii Sztuki Polskiej. Chcemy na nowo zwrócić uwagę publiczności na jej rangę i wyjątkowość – zapowiada się wiele działań towarzyszących tj. wykłady czy oprowadzania.

Kulminacją roku będzie wystawa „Wielkopolska plastyka gotycka 1936/2026” (26 listopada 2026 – 28 lutego 2027), realizowana we współpracy z Zamkiem Królewskim na Wawelu i Muzeum Narodowym we Wrocławiu w ramach ogólnopolskiego projektu „Gotyk w Polsce”. Poznańska odsłona nawiąże do historycznej wystawy z 1936 roku, podkreślając ciągłość badań i znaczenie wielkopolskiego dziedzictwa artystycznego.

_{Logo projektu „Gotyk w Polsce” autorstwa Magdaleny Gazur.}

_{Od prawej: dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu Piotr Oszczanowski, dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu – Państwowych Zbiorów Sztuki Andrzej Betlej oraz dyrektor Muzeum Narodowego w Poznaniu Tomasz Łęcki, fot. MNP.}

W 2026 roku wyczekujemy poznańskiej premiery pełnometrażowego filmu Lecha Majewskiego, do którego zaczątkiem była wystawa wideoartów „JACEK MALCZEWSKI / LECH MAJEWSKI” (26.07.2024 r.-23.03.2025 r.), przygotowana na zamówienie MNP.

_{Ekspozycja Muzeum Instrumentów Muzycznych w Poznaniu, fot. MNP.}

Jubileusz 80-lecia istnienia Muzeum Instrumentów Muzycznych

Rok 2026 będzie dla Muzeum Instrumentów Muzycznych rokiem szczególnym, ponieważ będziemy świętować jego 80-lecie istnienia. To jubileusz jedynej takiej instytucji w Polsce, która od dekad gromadzi, bada i prezentuje wyjątkowe dziedzictwo muzyczne. Muzeum może być porównywane z najważniejszymi kolekcjami europejskimi. W zbiorach znajduje się bezcenny zespół instrumentów smyczkowych i dętych, obejmujący dzieła wybitnych mistrzów lutnictwa. Możemy poszczycić się instrumentami takich twórców jak Amati, Guadagnini czy Testore, a także znakomitych polskich lutników, m.in. Jana Dankwarta i Marcina Groblicza.

Jubileusz staje się również impulsem do zmian. Planujemy nową aranżację kamienicy, w której mieści się muzeum. Naszym celem jest, aby instytucja była wyraźnie widoczna już na pierwszy rzut oka – by samo wejście przyciągało uwagę, budziło ciekawość i zachęcało do odkrywania niezwykłej kolekcji instrumentów oraz historii, które się z nimi wiążą.

Praca u podstaw

Ten rok chcemy poświęcić działaniom, które nie są widoczne dla szerokiej publiczności, a które stanowią fundament funkcjonowania muzeum. To nasza praca u podstaw – konsekwentna, długofalowa i wymagająca zaangażowania całego zespołu. Obejmuje ona trzy kluczowe obszary: inwentarze, archiwum oraz bezpieczeństwo zbiorów.

Działalność naukowa

Działalność naukowa od lat stanowi jeden z fundamentów funkcjonowania Muzeum Narodowego w Poznaniu. Badania, opracowania zbiorów oraz publikacje naukowe pozwalają nie tylko pogłębiać wiedzę o kolekcji, lecz także udostępniać ją szerokiemu gronu odbiorców. Wśród realizowanych projektów znalazły się m.in.: katalog rzeźby średniowiecznej w zbiorach MNP, opracowanie sztuki Azji Wschodniej w zbiorach MNP, a także jubileuszowe monografie poświęcone Janowi Lenicy (w stulecie urodzin) oraz Jackowi Malczewskiemu (w stulecie śmierci).

Sztandarowe inwestycje

Rozwój infrastruktury oraz troska o zabytkowe obiekty pozostają jednym z kluczowych priorytetów Muzeum Narodowego w Poznaniu. W najbliższym czasie planowana jest realizacja kolejnych inwestycji i prac remontowych, które wpłyną na poprawę stanu technicznego budynków oraz jakości przestrzeni wystawienniczych.

W planach znajduje się:

kontynuacja renowacji elewacji gmachu głównego – 9,8 mln zł,
renowacja Galerii Sztuki Europejskiej – 2,2 mln zł,
renowacja Ratusza – Muzeum Poznania (program FEnIKS) – 36 mln zł.

Dodatkowo, w przypadku uzyskania dofinansowania, przewidywana jest renowacja Wielkopolskiego Muzeum Wojskowego (program FEnIKS) o wartości 32 mln zł.

_{Ratusz – Muzeum Poznania, fot. MNP.}